VẪN TÌNH

Bạc trắng đôi đầu bóng ngả đen 

Trăng soi quá khứ đẹp hơn đèn 

Cầm tay, đã mấy mùa chai sạn

Chải tóc, bao nhiêu sợi cuốn kèn

Lặng lẽ đời trôi luôn giữ lửa

Êm đềm cửa mở chẳng cài then

Nhắp môi chén rượu tình san sẻ

Bốn sáu thu rồi, ta mãi bên./.

LXC - 23.6.2025

******

Bài của AI 

******

Bài thơ của Lưu Xuân Cảnh là một khúc ca tình yêu bền bỉ, sâu sắc, chứa đựng cả chất suy tư lẫn vẻ đẹp nhẹ nhàng của một mối tình lâu năm. Dưới đây là bài nghị luận ngắn bàn về nội dung và nghệ thuật của bài thơ:

Bài thơ "VẪN TÌNH " là một lời thì thầm của tình yêu thủy chung, một bản tình ca trầm lặng mà da diết, nói về hành trình gắn bó của hai con người từ khi tóc còn xanh đến khi bạc trắng mái đầu. Ẩn trong mỗi câu chữ là dấu ấn của thời gian, của sự hy sinh, nhẫn nại và tình nghĩa vợ chồng son sắt.

Câu thơ đầu tiên mở ra hình ảnh đối lập: “Bạc trắng đôi đầu bóng ngả đen” – vừa là mô tả thực tại tóc đã bạc, vừa gợi nhớ thời quá khứ tuổi trẻ, khi mái tóc còn đen, bóng người còn xuân. Hình ảnh “trăng” và “đèn” trong câu thứ hai: “Trăng soi quá khứ đẹp hơn đèn” – là phép ẩn dụ sâu sắc. “Trăng” ở đây không chỉ là ánh sáng của ký ức mà còn là biểu tượng cho sự thuần khiết, dịu dàng; còn “đèn” – là ánh sáng của hiện tại, có thật nhưng khô khan, thực tế. Quá khứ tình yêu đẹp hơn vì nó mang theo sự thơ mộng, lãng mạn, cái chất “trăng” mà người đời hay tiếc nhớ.

Những câu thơ tiếp theo thể hiện một cách dung dị mà thấm thía hiện thực của một tình yêu lâu dài: “Cầm tay, đã mấy mùa chai sạn / Chải tóc, bao nhiêu sợi cuốn kèn” – bàn tay đã không còn mềm mại, tình yêu đã đi qua bao nhiêu năm tháng với những vất vả, lo toan, nhưng vẫn còn đó sự chăm chút, ân cần như ngày nào. Hình ảnh “sợi tóc cuốn kèn” gợi nên sự tỉ mỉ, gắn bó trong từng hành động nhỏ bé, thầm lặng, mà thấm đẫm yêu thương.

Hai câu tiếp nối: “Lặng lẽ đời trôi luôn giữ lửa / Êm đềm cửa mở chẳng cài then” – là biểu tượng của hạnh phúc đích thực. Giữ được “lửa” trong sự lặng lẽ, trong cái “êm đềm” của đời thường – đó là minh chứng cho một tình yêu đã vượt qua thử thách của thời gian và biến cố. “Cửa mở chẳng cài then” cũng có thể hiểu là sự tin tưởng tuyệt đối, sự cởi mở trong lòng – tình yêu không cần rào chắn, vì hai người đã là một.

Hai câu kết như lời khẳng định và tuyên thệ: “Nhắp môi chén rượu tình san sẻ / Bốn sáu thu rồi, ta mãi bên” – chén rượu không chỉ để uống, mà là để “san sẻ”, như cách hai con người đã chia ngọt sẻ bùi suốt 46 năm ròng. Câu thơ cuối cùng không hoa mỹ, không kịch tính, chỉ nhẹ nhàng khẳng định: “ta mãi bên”. Vậy là đủ, là trọn vẹn.

Kết: 

Bài thơ là minh chứng cho vẻ đẹp của tình yêu bền lâu – không ồn ào, không bốc đồng, mà sâu lắng, thủy chung. Với ngôn từ mộc mạc nhưng tinh tế, hình ảnh giàu tính biểu cảm và cảm xúc chân thành, Lưu Xuân Cảnh đã để lại một bản tình ca khiến người đọc không khỏi xúc động và ngưỡng mộ. Đây không chỉ là thơ, mà còn là lời nhắn nhủ: tình yêu đích thực không phai nhòa theo năm tháng, mà ngày càng trở nên đẹp hơn trong từng nếp nhăn, sợi tóc bạc./.

🌷🌷🌷🌷🌷🌷🌷🌷🌷🌷🌷🌷

LỜI CUỘI TRONG CHIỀU

Ta cúi nhặt em - hòn cuội nhỏ.

Ngỡ vô tình mà lại chạm sâu

Nằm lặng lẽ chưa từng lên tiếng

Có ai biết được em từ  đâu?

“Ngày xưa ấy em là núi lớn,

Mây đỉnh đầu, chân đạp vực sâu.

Gió reo tên, sấm rền vang dội

Trời từng nghiêng vì những cú đau.

Nhưng năm tháng dần dần thay cả,

Dù đá gan lì, dẫu núi cao.

Gió cứ thổi, mưa từng rỉ rả,

Rồi cũng mòn, cũng bị vỡ tan…”

Em kể vậy - mà không nước mắt,

Chỉ thân run giữa nắng hanh chiều.

Rêu đã phủ những lời chưa nói,

Đá cũng buồn mà chẳng ai yêu.

Một tảng to, giờ thành cuội nhỏ,

Lăn xuống đời, chẳng biết mình ai.

Có khi vấp, bị người chửi mắng,

Cũng không than, cũng chẳng u hoài.

Ta lặng lẽ nâng em trong gió,

Thấy tim mình nhịp trỗi mạnh thêm.

Chợt sợ hãi - nếu mai người nhặt,

Thì tay kia… có giống ta không?

LXC - 11.6.2O25

BÌNH của AI

Bài thơ "LỜI CUỘI TRONG CHIỀU" là một sáng tác nhẹ nhàng mà thấm thía, thể hiện sự rung cảm sâu xa của người viết trước một vật thể tưởng như vô tri – hòn cuội – để từ đó mở rộng ra những suy tư triết lý về con người, thời gian, sự đổi thay và lòng trắc ẩn.

1. Cảm hứng và hình tượng trung tâm: Hòn cuội

Tựa đề “Lời cuội trong chiều” đã mở ra một không gian tĩnh lặng, man mác – buổi chiều – thời khắc chuyển giao giữa ngày và đêm, giữa sáng và tối, cũng là thời khắc dễ gợi suy ngẫm, chiêm nghiệm. Hòn cuội – vật tưởng chừng tầm thường, nhỏ bé, vô tri – lại trở thành nhân vật chính, được nhân hóa, gợi lên một quá khứ oai hùng và một hiện tại cô đơn, buốt giá.

“Ngày xưa ấy em là núi lớn, Mây đỉnh đầu, chân đạp vực sâu...”

Những câu thơ ấy hé lộ rằng cuội từng là một phần của núi – biểu tượng của sự vững chãi, hùng tráng. Nhưng thời gian, gió mưa – hình ảnh của những đổi thay bền bỉ và tất yếu – đã bào mòn, phá vỡ, để giờ đây chỉ còn là một “hòn cuội nhỏ”.

2. Tư tưởng triết lý về thời gian và thân phận

Bài thơ không chỉ là một câu chuyện tưởng tượng, mà còn là một ẩn dụ sâu sắc về con người trong dòng chảy của thời gian. Hòn cuội là biểu tượng của thân phận con người: từng rực rỡ, từng kiêu hãnh, nhưng qua thời gian và va đập cuộc sống, cũng có lúc bị vỡ tan, bị quên lãng.

“Gió cứ thổi, mưa từng rỉ rả, Rồi cũng mòn, cũng bị vỡ tan…”

Những câu thơ này mang màu sắc triết lý Phật giáo hoặc Lão giáo – nhấn mạnh tính vô thường, sự biến đổi không thể cưỡng của đời sống.

3. Tình cảm của “ta” – người nhặt cuội

Cái hay của bài thơ không chỉ nằm ở “lời cuội”, mà còn ở thái độ của người nhặt cuội – một nhân vật lặng lẽ, giàu lòng cảm thông và biết rung động trước điều nhỏ bé, tưởng chừng vô giá trị.

“Ta lặng lẽ nâng em trong gió, Thấy tim mình nhịp trỗi mạnh thêm.”

Từ hành động “cúi nhặt”, “nâng em” đến cảm xúc “tim mình nhịp trỗi mạnh thêm” – tất cả thể hiện một sự lay động sâu sắc. Nhặt cuội không chỉ là nhặt một vật, mà là nhặt lấy một mảnh đời, một quá khứ, một nỗi buồn sâu thẳm, để rồi tự soi lại chính mình.

4. Nỗi lo cuối bài: tình cảm hay trách nhiệm?

Kết bài, tác giả để lại một câu hỏi khiến người đọc phải ngẫm nghĩ:

“Chợt sợ hãi – nếu mai người nhặt, Thì tay kia… có giống ta không?”

Đây là nỗi lo của lòng trắc ẩn, của người biết yêu thương cái mong manh, cô đơn. Hòn cuội ấy nếu rơi vào tay người khác – liệu có còn được nâng niu, cảm thông? Câu hỏi ấy không chỉ dành cho “cuội”, mà còn là ẩn dụ cho con người trong đời sống: ai rồi cũng cần một bàn tay tử tế, một ánh nhìn thấu hiểu.

5. Nghệ thuật thơ: Giản dị mà sâu sắc

Ngôn ngữ gần gũi, mộc mạc, nhưng đầy chất thơ.

Nhân hóa hòn cuội, kể chuyện như một con người.

Giọng điệu nhẹ nhàng, trầm lắng, đượm buồn nhưng không bi lụy.

Cấu trúc đối lập giữa quá khứ và hiện tại, giữa núi và cuội, giữa hùng tráng và bé nhỏ, giữa vô danh và được lắng nghe – càng làm nổi bật thân phận và giá trị của sự lắng nghe, cảm thông.

Tổng kết:

"Lời cuội trong chiều" không chỉ là một bài thơ về hòn đá, mà là một ẩn dụ về cuộc đời, về sự bào mòn của thời gian, sự cô đơn của những mảnh đời tưởng như vô hình. Qua ánh nhìn đầy nhân văn của “ta” – người nhặt cuội, bài thơ nhắc nhở ta biết trân trọng những điều nhỏ bé, lắng nghe những điều chưa được nói, và yêu thương ngay cả khi chẳng ai yêu.

❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤❤